Anne Babalar Buraya

KÜTÜPHANELER HAFTASI: 5 KİTAP YUVASI

📚Bu hafta Kütüphaneler Haftası!

Sık sık kütüphaneye gider misin?

Ben giderim. Çünkü ben kütüphaneleri çok severim. Bana göre kütüphaneler, sadece kitaplar için değil bizler için de sıcacık bir yuva. Hem de rengarenk hayaller kurabildiğim bir yuva.

Ülkemizin dört bir yanında büyük küçük; eski yeni birçok kütüphanemiz var. Peki, biz bu kütüphanelerden kaç tanesini biliyoruz? Hiçbirini bilmiyorsan bile sorun değil. Çünkü şimdi, en eskisinden en yenisine doğru ülkemizdeki 5 farklı kitap yuvası ile tanışma zamanı!

İnebey Yazma Eser Kütüphanesi / Bursa

İnebey Yazma Eserler Kütüphanesi, Osmanlı İmparatorluğu'nun bilinen ilk büyük kütüphanesi. "Peki, İnebey de ne demek?" mi diyorsun? Aynı konuyu ben de merak ettim ve araştırdım. Hemen açıklıyorum: Yıldırım Beyazıt döneminde, İnebey adlı bir Subaşı (komutan) Bursa'da bir medrese yaptırıyor. Bu kütüphane İnebey Medresesi'nin üst katında bulunduğu için de ismini bu medreseyi yaptıran kişiden alıyor.

İnebey medresesi ve kütüphanesi uzuun yıllar ilim yuvası olarak hizmet veriyor. Fakat Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde medreselerin kapatılmasıyla birlikte, pek çok tarihi yapı gibi burası da satılarak özel mülk haline geliyor. Satın alan yeni sahibi, bu güzel medrese binasını 1962 yılına kadar konserve fabrikası olarak kullanmış, ardından Vakıflar Genel Müdürlüğü İnebey Medresesi'ni tekrar satın alarak yapının kütüphane olarak kullanılmasını şart koşuyor. 1969 yılında Orhan Camii'nde bulunan kütüphane buraya taşınıyor ve "İnebey Yazma ve Basma Eserler Kütüphanesi" ismiyle yeniden hizmet vermeye başlıyor. Böylece bu güzel yapı ilim yuvası olmaya yeniden kavuşuyor. Şimdilerdeyse 9 bin cilt el yazması ve 20 bin civarında basılı esere ev sahipliği yapıyor.



Beyazıt Devlet Kütüphanesi / İstanbul

Beyazıt'ta, tarihi yarımadanın kalbinde bulunan bu kütüphane, 1884 yılında Avrupa'daki milli kütüphanelerin benzerini ülkemize kurmak isteyen Padişah II. Abdülhamit'in emriyle kuruldu.

İlk olarak, Fatih Sultan Mehmet Han'ın oğlu Sultan II. Beyazıt tarafından, 16. yüzyılda yapılmış olan 17 kubbeli Beyazıt Külliyesi'nde hizmete açıldı. Kurulduğu ilk yıllarda 17 kubbeli külliyenin 6 kubbesi kütüphane olarak kullanılıyordu. Ama zaman içinde toplanan, satın alınan, bağışlanan kitap ve doküman sayısı artınca yer sıkıntısı yaşanmaya başladı. Böylece kütüphane, 17 kubbenin tamamına yayıldı hatta zaman içinde ek binalar bile inşa edildi. Bu aşağıda gördüğün günümüzdeki binası. ⤵

Beyazıt Kütüphanesi, birçok yönden ilk olma özelliğiyle diğer kütüphanelerden ayrılıyor. Örneğin, topraklarımızdaki ilk cilt atölyesi ve ilk matbaa Beyazıt Kütüphanesi'nde kuruldu. Ayrıca (yer sorunu nedeniyle 1961 yılında kapatılsa da) 24 Nisan 1952 yılında kütüphanenin bir bölümünde Türkiye'nin ilk tam donanımlı "Beyazıt Çocuk Kütüphanesi'' isminde bir çocuk kitaplığı kuruldu.

Günümüzde kitap sayısı ile tarihçilerin vazgeçilmez durağı olan Beyazıt Devlet Kütüphanesi, büyümeye ve ilme hizmet vermeye devam ediyor.

İzmir Milli Kütüphane

Türkiye'nin en eski kütüphaneleri söz konusu olduğunda akla gelen ilk yerlerden biri hiç kuşkusuz İzmir Milli Kütüphane. 1912 yılından beri hizmet veren bu kütüphanenin kuruluş hikâyesi ise şöyle:

Osmanlı Devleti'nin son yıllarında, İzmir'de yaşayan yabancı milletlerin son derece geniş ve nitelikli kütüphaneleri bulunuyordu. Ama Müslüman Türkler, maddi yetersizliklerden dolayı kütüphanecilik faaliyetlerini camiler ve kıraathaneler aracılığıyla yürütüyordu.

Türklerin de ulusal bir kütüphanesinin olması gerektiği fikri ile kütüphanenin kurulmasına yönelik ilk çalışmalara başlandı. 1911 yılında, "Kütüphane-i Milli" adıyla Türkiye'de özel girişimle kurulan ilk büyük kütüphane olarak açıldı. Ancak devletin maddi desteği olmadığı için kütüphane fazla gelişemedi. Uzun yıllar kütüphanenin kendini idare edebilmesi için çeşitli yollar arandı. Yıllar içinde bulunan maddi desteklerle yapılan yeni binası ise Cumhuriyetimizin 10. yılında büyük bir coşkuyla açıldı. Günümüzde koleksiyonu bir milyon adetin üzerinde bulunan kütüphane, tarih kokan binası ve huzurlu atmosferiyle hizmet vermeye devam ediyor.

Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Müze Kütüphanesi / İstanbul

Kütüphane ile müze bir arada olur mu?

Bakalım olur muymuş?

Sıradaki kütüphanemiz diğerlerinden biraz farklı. Çünkü bu güzel yapı hem kütüphane hem de müze. İstanbul'da Gülhane Parkı'nın hemen girişinde yer alan Ahmet Hamdi Tanpınar Edebiyat Müze Kütüphanesi, adını Türk romancı, öykücü ve şair Ahmet Hamdi Tanpınar'dan alıyor. İstanbul'da bulunan müze, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 12 Kasım 2011 tarihinde ziyarete açıldı.

Kütüphanede 1000'i aşkın yazara ait, 9000 kitap mevcut. Ama burada sadece kitap yok. Köşkten kütüphaneye çevrilmiş bu şahane yapının duvarlarında Ahmet Hamdi Tanpınar ve daha birçok farklı yazarımıza ait çeşitli el yazmaları ve notlar sergileniyor. Sadece bunlar da değil 33 farklı yazarımızın 100'den fazla eşyası da burada sergileniyor.

Günümüzde kütüphane olan Alay Köşkü, 1810 yılında 2. Mahmud tarafından yaptırıldı.

Osmanlı döneminde, ordu sefere çıktığı zaman, padişah için bir alay geçidi düzenlenirdi. Dönemin padişahları bu geçit törenini, Topkapı Sarayı'nın pencereleri İstanbul sokaklarına bakan tek yapısı olan Alay Köşkü'nden izlerdi.

Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi / Ankara

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi içinde yer alan kütüphane, 22 Şubat 2020'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Ankara'da açıldı.

Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi,134 farklı dilde 4 milyondan fazla kitap koleksiyonu ve 120 milyon makale ve raporla ülkemizin en büyük kütüphanesi! 125.000 metrekarelik kapalı alanı olan kütüphane ve 5.000 okuyucuyu aynı anda hizmet verebilen bu kütüphanede sadece kitaplara değil aynı zamanda 12.500 basılı dergiye ait 2.000.000'a yakın süreli yayına da ev sahipliği yapıyor. Ayrıca, erişim sağlanan 46 adet veritabanı içeriğinde; 550.000 e-kitap, 6.500.000 elektronik tez ve 60.000' e yakın e-dergiye ait 120.000.000 makale, rapor, vb. bulunuyor.

Vay canına! Ne kadar çok büyük sayı var burada değil mi?

Sayıları bir tarafa bırakarak anlatacak olursak bu kütüphane için kısaca tam bir bilgi okyanusu diyebiliriz. 😊

Eveet, bu anlattıklarım en eskiden en yeniye doğru, seçtiğim beş büyük kütüphanemizdi. Umarım bu kütüphanelere gidip gezebilirsin. Ama bu kocaman kütüphaneler dışında, evinin yakınındaki çocuk kütüphanelerine de gidip renkli kitaplar arasındaki mutlu anlarını bizimle paylaşırsan çok seviniriz. 😊